Hội thảo do Học viện Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Hội Tâm lý Trị liệu Việt Nam và Doanh nghiệp xã hội Tâm Nhung tổ chức ngày 30/10/2026, trong bối cảnh công nghệ số ngày càng gắn chặt với đời sống cá nhân, gia đình và xã hội. Đây cũng là một trong những nội dung trọng tâm được xác định ngay từ định hướng của Hội thảo, khi các nghiên cứu được khuyến khích tiếp cận tác động của Internet, mạng xã hội, AI và công nghệ số đối với sức khỏe tâm thần của phụ nữ, trẻ em và thanh thiếu niên.

Qua 85 bài viết trong kỷ yếu, nhóm nghiên cứu về thế giới số cho thấy một bức tranh đa dạng. Công nghệ vừa mở rộng cơ hội kết nối, học tập, làm việc và tiếp cận dịch vụ, vừa tạo ra những áp lực mới liên quan đến hình ảnh bản thân, sự so sánh xã hội, FOMO, cô đơn, nghiện công nghệ, áp lực nghề nghiệp và những thay đổi trong các mối quan hệ.

Khi mạng xã hội trở thành một phần của đời sống tâm lý

Một trong những hướng nghiên cứu nổi bật là mối quan hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội và những khó khăn tâm lý ở trẻ em, thanh thiếu niên và sinh viên. Nghiên cứu “Mối liên hệ giữa mức độ nghiện TikTok và lo âu học đường ở học sinh trung học phổ thông” của Lê Minh Tuấn và Nguyễn Thị Nhân Ái đặt vấn đề từ một nền tảng đang có mức độ phổ biến cao trong giới trẻ. Trong khi đó, Nguyễn Thị Mai, Bùi Khánh Dương và Nguyễn Thị Phương tìm hiểu “Mối quan hệ giữa mù cảm xúc, cô đơn và nghiện mạng xã hội ở nữ sinh viên một trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Những nghiên cứu này cho thấy tác động của môi trường số không nên chỉ được nhìn qua thời lượng sử dụng thiết bị. Đằng sau hành vi sử dụng mạng xã hội còn có những nhu cầu tâm lý, cách cá nhân nhìn nhận bản thân và cách họ tìm kiếm sự kết nối với người khác.

Một số tác giả đi sâu hơn vào những cơ chế tâm lý đó. Trần Phúc Khang và Phạm Văn Giào nghiên cứu “Mối liên hệ giữa mức độ tích hợp mạng xã hội, nỗi sợ bị bỏ lỡ và các triệu chứng khó khăn tâm lý ở nữ sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh”. Đỗ Thị Thủy tiếp cận FOMO trong nghiên cứu “FOMO và sức khỏe tinh thần của nữ sinh viên: Kiểm định vai trò điều tiết của khuynh hướng so sánh xã hội”.

Cùng mạch nghiên cứu, Trần Thị Thu Hằng khảo sát “Thực trạng hình ảnh bản thân trên môi trường số của nữ sinh viên tại một số cơ sở giáo dục đại học ở Hà Nội”, trong khi Lê Ngọc Phương Thảo và Nguyễn Bảo Nhân nghiên cứu “Tự khách quan hóa cơ thể ở phụ nữ trong bối cảnh mạng xã hội”. Những nghiên cứu này gợi mở một vấn đề đáng quan tâm: không gian số đang tham gia ngày càng sâu vào quá trình hình thành nhận thức của cá nhân về ngoại hình, giá trị bản thân và vị trí của mình trong quan hệ với người khác.

Ở nhóm nam sinh, Trịnh Thị Thanh Thảo, Nguyễn Lê Phương Thảo, Phạm Ngọc Quỳnh, Nguyễn Trương Thanh Nhàn và Lê Nguyễn Tiên Nga nghiên cứu ảnh hưởng của áp lực nam tính đến tự cảm nhận ngoại hình của nam sinh trung học. Cách tiếp cận này giúp mở rộng vấn đề từ những áp lực thường được nhắc đến đối với nữ giới sang những trải nghiệm tâm lý của nam giới trong môi trường xã hội và truyền thông số.

AI và những câu hỏi mới trong hỗ trợ sức khỏe tâm thần

Trí tuệ nhân tạo là một hướng nghiên cứu mới xuất hiện trong các bài viết gửi Hội thảo. Phạm Thị Hải Yến nghiên cứu “Nhận thức của sinh viên đại học về lợi ích và rủi ro của trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ sức khỏe tâm thần: Nghiên cứu tại Trường Đại học Thủy lợi”. Ở một hướng khác, Đặng Hoàng Phúc và Phan Thị Hoài Yến đặt vấn đề về “Phụ thuộc cảm xúc vào chatbot AI tạo sinh ở thanh thiếu niên”.

Sự xuất hiện của các nghiên cứu này cho thấy AI đang dần trở thành một thành tố mới trong đời sống tâm lý. Nếu trước đây câu hỏi chủ yếu xoay quanh ảnh hưởng của mạng xã hội hay Internet thì hiện nay, nghiên cứu đã bắt đầu quan tâm đến mối quan hệ giữa con người và những công cụ có khả năng tương tác, phản hồi và cung cấp thông tin giống như một đối tượng giao tiếp.

Cùng với đó là câu hỏi về ranh giới giữa hỗ trợ công nghệ và hỗ trợ chuyên môn. Nguyễn Thị Ánh Ngọc, trong nghiên cứu “Dịch vụ hỗ trợ tâm lý trên nền tảng số: Tiềm năng hỗ trợ, rủi ro đạo đức và khoảng trống quản lý”, tiếp cận vấn đề từ góc độ dịch vụ. Đây là hướng nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn khi các nền tảng số ngày càng tham gia vào quá trình cung cấp thông tin và hỗ trợ tâm lý.

Không chỉ nhận diện rủi ro, hướng tới năng lực thích ứng

Một điểm đáng chú ý trong các nghiên cứu là sự chuyển dịch từ việc nhận diện tác động tiêu cực của công nghệ sang tìm kiếm những nguồn lực có thể giúp cá nhân thích ứng tốt hơn.

Thái Đình Lãm nghiên cứu “Mối quan hệ giữa năng lực tài chính số và sức khỏe tâm thần tích cực của phụ nữ trẻ trong bối cảnh kinh tế số”. Hồ Hoàng Phương và các cộng sự lại quan tâm đến “Tự kỳ thị khi tìm kiếm hỗ trợ tâm lý và ý định tìm kiếm hỗ trợ tâm lý ở phụ nữ trưởng thành: Vai trò trung gian của năng lực số trong sức khỏe”.

Trong giáo dục, Trần Thanh Thủy nghiên cứu “Giáo dục an toàn số nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần cho sinh viên nữ tại Học viện Phụ nữ Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số”. Các nghiên cứu này cho thấy năng lực số không chỉ được hiểu là khả năng sử dụng công nghệ mà còn có thể trở thành một yếu tố giúp cá nhân tiếp cận thông tin, nhận diện nguy cơ và tìm kiếm hỗ trợ phù hợp.

Bức tranh nghiên cứu vì thế không chỉ dừng ở câu hỏi công nghệ gây ra vấn đề gì, mà hướng tới câu hỏi rộng hơn: Làm thế nào để con người sống an toàn, chủ động và có khả năng thích ứng trong môi trường số?

Đây cũng là giá trị của việc tổ chức một diễn đàn khoa học có sự tham gia của nhiều ngành và nhiều nhóm tác giả. Từ tâm lý học, giáo dục, y tế, công tác xã hội đến quản lý và chính sách, các nghiên cứu cùng góp phần cho thấy sức khỏe tâm thần trong thời đại số không còn là vấn đề riêng của một lĩnh vực.

Thông qua các tham luận, Hội thảo mở ra không gian để những kết quả nghiên cứu về mạng xã hội, AI, hành vi số, hình ảnh bản thân, năng lực số và các hình thức hỗ trợ trực tuyến được đặt trong cùng một bức tranh. Đây là cơ sở để tiếp tục trao đổi về cách phòng ngừa rủi ro, nâng cao năng lực thích ứng và phát triển các hình thức hỗ trợ phù hợp với những thay đổi nhanh chóng của đời sống số.

Hội thảo Khoa học Quốc tế “Sức khỏe tâm thần của phụ nữ và trẻ em trong bối cảnh thế giới số và rủi ro khủng hoảng tâm lý” được Học viện Phụ nữ Việt Nam phối hợp cùng Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam và Doanh nghiệp xã hội Tâm Nhung tổ chức vào ngày 30.10.2026.

Ban Tổ chức mong nhận được sự tham gia và đồng hành của các nhà khoa học, chuyên gia và nhà nghiên cứu để cùng xây dựng một diễn đàn học thuật chất lượng, góp phần thúc đẩy các nghiên cứu và giải pháp vì sức khỏe tâm thần của phụ nữ và trẻ em trong bối cảnh thế giới số và những biến động toàn cầu hiện nay.

Thông tin liên hệ
PGS.TS. Trần Thị Mỵ Lương – SĐT: 0911 128 579 | Email: LuongTTM@vwa.edu.vn
TS. Đào Lan Hương – SĐT: 0919 614 006 | Email: Huongdl@hvpnvn.edu.vn