Phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp xanh đang ngày càng được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với hoạt động của doanh nghiệp. Với sinh viên, đây không còn là những khái niệm chỉ xuất hiện trong các báo cáo hay câu chuyện về những mô hình kinh doanh ở đâu đó, mà đang trở thành những vấn đề các bạn cần hiểu để chuẩn bị cho quá trình học tập, làm việc và khởi nghiệp sau này.

Từ định hướng đó, Học viện Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Quỹ Hợp tác Quốc tế các Ngân hàng Tiết kiệm Đức (DSIK) tổ chức buổi nói chuyện chuyên đề về phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và startup xanh, tạo cơ hội để sinh viên tiếp cận những vấn đề đang được doanh nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp quan tâm.

Trực tiếp chia sẻ tại chương trình là bà Đỗ Phương Susi Phạm – Giám đốc Quốc gia DSIK tại Việt Nam. Thay vì một buổi nói chuyện theo hình thức diễn giả trình bày, sinh viên được tham gia vào quá trình trao đổi xuyên suốt chương trình. Bà Đỗ Phương Susi Phạm trực tiếp đặt câu hỏi, trao đổi với sinh viên, hỗ trợ các nhóm trong quá trình thực hành, lắng nghe phần thảo luận và cách các bạn trình bày ý tưởng, quan điểm về phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và startup xanh. Điểm đáng chú ý là các nội dung được đưa trở lại những vấn đề gần với ngành học của sinh viên. Các nhóm không chỉ thảo luận về việc thế nào là một mô hình kinh doanh bền vững mà phải suy nghĩ xem những vấn đề đó có thể được nhìn nhận như thế nào từ chính lĩnh vực mình đang học.

Với sinh viên Quản trị kinh doanh, câu chuyện có thể bắt đầu từ cách một doanh nghiệp xây dựng mô hình hoạt động, sử dụng nguồn lực và cân bằng giữa hiệu quả kinh tế với trách nhiệm xã hội, môi trường. Với sinh viên Marketing, phát triển bền vững đặt ra câu hỏi về sản phẩm, hành vi người tiêu dùng và cách truyền thông những giá trị xanh một cách có cơ sở. Trong khi đó, sinh viên Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành có thể nhìn startup xanh từ bài toán phát triển sản phẩm du lịch, bảo vệ tài nguyên, gìn giữ giá trị địa phương và tạo lợi ích cho cộng đồng.

Trong quá trình thực hành, bà Đỗ Phương Susi Phạm không chỉ lắng nghe phần trình bày cuối cùng của các nhóm mà còn trao đổi với sinh viên ngay từ khi các bạn hình thành ý tưởng. Những câu hỏi về đối tượng hưởng lợi, vấn đề cần giải quyết, khả năng triển khai hay giá trị mà ý tưởng tạo ra giúp các nhóm nhìn lại chính đề xuất của mình dưới nhiều góc độ.

Cách tổ chức này tạo ra sự khác biệt so với một buổi cung cấp kiến thức thông thường. Sinh viên vừa tiếp nhận khái niệm, vừa phải tự suy nghĩ và bảo vệ quan điểm. Khi một ý tưởng được đưa ra, các bạn phải trả lời những câu hỏi rất thực tế: Vấn đề này có thực sự tồn tại? Ai cần giải pháp đó? Sản phẩm hoặc dịch vụ có tạo ra giá trị hay không? Mô hình có khả năng duy trì trong dài hạn? Yếu tố xanh nằm ở đâu và tác động tích cực có thể được thể hiện như thế nào?

Chính quá trình đó giúp những khái niệm như ESG, đầu tư tác động hay kinh doanh bền vững trở nên gần gũi hơn với sinh viên. Thay vì chỉ ghi nhớ định nghĩa, các bạn bắt đầu thử sử dụng những khái niệm này như một cách để đánh giá một ý tưởng kinh doanh.

Nguyễn Minh Anh, sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, cho biết trước khi tham gia chương trình, em thường nghĩ một startup xanh trước hết phải tạo ra một sản phẩm thân thiện với môi trường. Qua phần trao đổi và thực hành, em nhận ra yếu tố bền vững cần được tính đến rộng hơn, từ vấn đề doanh nghiệp lựa chọn giải quyết đến cách tổ chức hoạt động và giá trị tạo ra cho các bên liên quan.

“Em thích nhất là phần nhóm được trình bày ý tưởng và nhận câu hỏi trực tiếp. Có những vấn đề ban đầu nhóm em nghĩ khá đơn giản nhưng khi được hỏi sâu hơn thì mới thấy cần tính toán lại. Em nhận ra một ý tưởng kinh doanh không chỉ cần mới mà còn phải giải quyết được một vấn đề thật và có khả năng tạo ra giá trị lâu dài”, Minh Anh chia sẻ.

Với Lê Hoàng Yến, sinh viên ngành Marketing, phần trao đổi về phát triển bền vững giúp em nhìn lại vai trò của marketing trong các mô hình kinh doanh xanh. Theo Yến, trước đây em thường chú ý nhiều đến việc làm thế nào để một thông điệp xanh thu hút khách hàng. Sau chương trình, em quan tâm hơn đến câu hỏi liệu những gì doanh nghiệp truyền thông có thực sự được thể hiện trong sản phẩm và cách doanh nghiệp vận hành hay không.

“Em thấy marketing không thể chỉ làm cho một sản phẩm trở nên ‘xanh’ trong mắt khách hàng bằng hình ảnh hay thông điệp. Nếu doanh nghiệp thực sự có một mô hình bền vững thì marketing mới có cơ sở để kể câu chuyện đó. Phần thực hành giúp em hiểu rằng người làm marketing cần biết đặt câu hỏi về bản chất sản phẩm trước khi nghĩ đến cách truyền thông”, Hoàng Yến nói.

Trong khi đó, Trần Gia Hân, sinh viên ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, lại tìm thấy sự liên hệ trực tiếp với lĩnh vực mình đang theo học từ câu chuyện startup xanh. Theo Hân, du lịch là ngành có nhiều cơ hội để phát triển các sản phẩm mới nhưng đồng thời cũng chịu tác động rõ rệt từ vấn đề môi trường và cộng đồng địa phương.

“Em bắt đầu nghĩ về việc một tour du lịch không chỉ được đánh giá bởi khách có thích hay không mà còn phải xem người dân địa phương nhận được gì, tài nguyên có bị khai thác quá mức không và trải nghiệm đó có thể duy trì lâu dài hay không. Những câu hỏi trong buổi thực hành khiến em nghĩ rằng nếu sau này xây dựng một sản phẩm du lịch, mình cần tính đến những yếu tố này ngay từ lúc bắt đầu”, Gia Hân chia sẻ.

Những trao đổi trực tiếp như vậy giúp sinh viên nhìn thấy mối liên hệ giữa kiến thức được học và những vấn đề đang diễn ra trong doanh nghiệp. Một sinh viên Quản trị kinh doanh có thể tiếp cận phát triển bền vững từ góc độ quản trị; sinh viên Marketing nhìn từ hành vi khách hàng và thương hiệu; còn sinh viên Du lịch và Lữ hành tiếp cận từ sản phẩm, điểm đến và cộng đồng. Cùng một chủ đề nhưng mỗi ngành học lại mở ra một cách đặt vấn đề khác nhau.

Đây cũng là điều Học viện Phụ nữ Việt Nam hướng tới khi phối hợp với DSIK tổ chức các hoạt động dành cho sinh viên. Những chương trình như vậy không chỉ bổ sung kiến thức ngoài chương trình đào tạo mà còn tạo điều kiện để người học thử vận dụng kiến thức chuyên ngành vào những vấn đề thực tế.

Ở góc độ của DSIK, việc trực tiếp làm việc với sinh viên cũng thể hiện rõ mục tiêu lan tỏa tinh thần phát triển bền vững tới thế hệ trẻ. Bà Đỗ Phương Susi Phạm trực tiếp đồng hành trong quá trình sinh viên xây dựng và trình bày ý tưởng, từ trao đổi ban đầu, hỗ trợ thực hành đến lắng nghe cách các nhóm lý giải vấn đề và bảo vệ quan điểm. Qua đó, sinh viên không chỉ được tiếp cận nội dung về phát triển bền vững mà còn được rèn luyện cách tư duy, đặt câu hỏi và nhìn nhận một ý tưởng dưới góc độ tạo tác động.

Định hướng này nằm trong mạch hợp tác rộng hơn giữa Học viện Phụ nữ Việt Nam và DSIK. Hai bên đã phối hợp triển khai nhiều hoạt động dành cho sinh viên liên quan đến giáo dục tài chính, tài chính xanh, phát triển bền vững, nâng cao năng lực và kết nối với thực tiễn. DSIK cũng đồng hành cùng Học viện trong các hoạt động trao học bổng cho sinh viên, qua đó hỗ trợ người học cả về nguồn lực và cơ hội phát triển.

Trong thời gian qua, hợp tác giữa hai bên còn được mở rộng sang các hoạt động tọa đàm, trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và phát triển học liệu. Các nội dung về tài chính, ESG, phát triển bền vững, bình đẳng giới và chuyển đổi số được đưa vào nhiều hoạt động trao đổi, qua đó mở thêm không gian để sinh viên tiếp cận những vấn đề đang có ảnh hưởng ngày càng rõ đến hoạt động của doanh nghiệp.

Việc tổ chức chuyên đề về startup xanh tiếp tục bổ sung một hướng tiếp cận khác: khuyến khích sinh viên không chỉ hiểu sự thay đổi của doanh nghiệp mà còn suy nghĩ về khả năng tạo ra những mô hình mới.

Đối với Học viện Phụ nữ Việt Nam, đây là một phần trong định hướng tăng cường kết nối đào tạo với thực tiễn, tạo cơ hội để sinh viên được học từ chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Đối với DSIK, việc đồng hành với sinh viên thông qua những hoạt động tương tác trực tiếp là cách cụ thể để đưa các giá trị về phát triển bền vững đến gần hơn với người trẻ.

Điều quan trọng sau một buổi chuyên đề không nhất thiết là có bao nhiêu ý tưởng khởi nghiệp được hình thành hay bao nhiêu dự án có thể triển khai ngay. Giá trị còn nằm ở việc sinh viên bắt đầu nhìn một ý tưởng kinh doanh bằng nhiều câu hỏi hơn: ý tưởng đó giải quyết vấn đề gì, tạo giá trị cho ai, tác động đến môi trường và xã hội ra sao, có thể duy trì trong dài hạn hay không.

Từ những câu hỏi đó, đổi mới sáng tạo không còn là một khái niệm xa mà bắt đầu từ chính những vấn đề các bạn nhìn thấy trong ngành học và cuộc sống hàng ngày. Một mô hình du lịch có trách nhiệm hơn, một chiến dịch marketing dựa trên giá trị thực, một sản phẩm kinh doanh sử dụng nguồn lực hiệu quả hay một giải pháp tạo thêm lợi ích cho cộng đồng đều có thể trở thành điểm xuất phát cho một ý tưởng mới.

Thông qua sự đồng hành của DSIK, Học viện Phụ nữ Việt Nam tiếp tục tạo thêm những cơ hội để sinh viên được tiếp xúc với kiến thức mới, trực tiếp trao đổi với chuyên gia và thử đưa những gì mình học vào các bài toán thực tế. Từ đó, tinh thần phát triển bền vững không chỉ được nói đến như một xu hướng mà trở thành một cách suy nghĩ khi các bạn học tập, làm việc và hình dung về những mô hình kinh doanh trong tương lai.